Een vriend van mij werkte vier maanden op de afdeling van de Belastingdienst die de toeslagenaffaire moest oplossen. Hij voelde zich daar op een gegeven moment zo ongelukkig dat zijn leidinggevende tegen hem zei: “Volgens mij kun je er beter mee stoppen.” Zo was het inderdaad. Mijn vriend wilde graag de dossiers aanpakken en de gedupeerden snel een oplossing bieden. Maar dat lukte totaal niet. Om allerlei redenen werd doorpakken geboycot. Ik vroeg hem wat nu de echte oorzaak daarvan was. Na even nadenken kwam het hoge woord eruit. Het was van bovenaf helemaal niet de bedoeling dat er snel oplossingen zouden komen. De verpersoonlijking van die hardnekkige bestuurlijke onwil was Henk Kamp.
Op deze afdeling hing een diep gewortelde cultuur, dat het helemaal niet gewenst was om de problemen op te lossen. Alles wat mijn vriend voorstelde om de lastige, taaie dossiers vlot te trekken werd afgewezen. Ambtelijk doormodderen was wel toegestaan. Zo werden de zaken niet afgehandeld en het leek wel of dat ook de bedoeling was.
“Henk Kamp (VVD) speelde als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een cruciale rol in het ontstaan van de toeslagenaffaire door in 2012 de harde Fraudewet in te voeren. Hij stuurde aan op een strikte aanpak van (vermeende) fraudeurs, wat leidde tot de ongekende hardheid van de Belastingdienst. Tijdens parlementaire enquêtes toonde hij weinig zelfreflectie, wat leidde tot kritiek.” Trouw.
Economie versus milieu, het is ook niet makkelijk
Ik herinner me de enge Henk Kamp die met de flamboyante Groninger Jan Mulder aan tafel zat bij De Wereld Draait Door. Henk zat als minister van Economische Zaken te draaikonten over de aardbevingen, nog zo’n schandaal van een incompetente overheid. Jan was geweldig in zijn rol van volksheld die voor zijn mede-Groningers op kwam. Hij verweet de arrogante minister het probleem niet op te willen lossen en alleen oog had voor de economische belangen van de NAM, een samenwerking – for God’s sake – tussen de Nederlandse overheid en Shell. Met dit soort dossiers is natuurlijk veel geld gemoeid; heel veel geld. Dat maakt het er voor bestuurders en politici niet makkelijker op.
Wat heeft de toeslagenaffaire te maken met toezicht? En het schandaal van de aardbevingschade in Groningen? Het zijn alledrie voorbeelden van problemen die onze bestuurders niet echt willen aanpakken. En dat sijpelt door naar de uitvoering. Het bestuur krijgt het toezicht dat ze echt willen. Dus Pfas stoffen worden niet verboden, Chemours wordt niet gesloten, Tata Steel mag giftige staalslakken blijven afzetten en de auto industrie kan benzineauto’s blijven maken. Economie versus milieu, het is ook niet zo simpel.
Maar wees dan niet verrast dat we blijvend te maken krijgen met kritische onderzoeken van slimme journalisten, de goeierds net als wij, of van de Rekenkamer dat we er als toezichthouders soms niet veel van bakken. Trek je er dus niet al teveel van aan. Maar blijf wel jouw belangrijke werk zo goed mogelijk doen.
Accepteer niet dat bestuurders niet echt willen of met onuitvoerbaar beleid komen. Eis van politiek bestuurlijke opdrachtgevers dat ze duidelijke doelen stellen. Wij willen in onze uitvoeringspraktijk iets bereiken. We gaan niet op pad voor de aantallen controles, alleen voor kwaliteit en resultaat in de leefomgeving, in de buitenwereld.
Het is niet eens zo moeilijk. Als wij meetbare doelen stellen, in termen van het abstracte maar enige juiste: outcome. De wereld buiten moet daadwerkelijk beter worden van ons werk. Ik denk dat we dat best al goed doen. Maar natuurlijk kan het nog beter.
Nog geen reacties.